Rozpoczęcie diety bezglutenowej to moment, w którym każda wizyta w sklepie zamienia się w małe śledztwo. Sięgasz po produkt, odwracasz go, wpatrujesz się w drobny druk i zadajesz sobie kluczowe pytanie: czy to mogę zjeść?
Spokojnie, to normalne. Umiejętność sprawdzania, czy produkt zawiera gluten, to podstawowa kompetencja każdego bezglutenowca. W tym poradniku przeprowadzimy Cię przez to krok po kroku. Odpowiemy na pytania: co to jest gluten, co zawiera gluten, a także podpowiemy, na co zwracać uwagę na etykietach. Na koniec czeka na Ciebie lista produktów bezglutenowych do pobrania!
Co to jest gluten i dlaczego musisz go unikać?
Zanim nauczymy się go wykrywać, warto zrozumieć, z czym mamy do czynienia.
Co to jest gluten? To białko roślinne, które występuje naturalnie w niektórych zbożach. Głównym źródłem glutenu jest pszenica (w tym orkisz, samopsza, płaskurka), żyto, jęczmień oraz pszenżyto . To właśnie gluten odpowiada za elastyczność i puszystość tradycyjnego pieczywa – to on sprawia, że ciasto rośnie i jest sprężyste .
Co ważne, zwykły owies (niecertyfikowany) jest często zanieczyszczony glutenem podczas uprawy lub transportu, dlatego osoby na diecie bezglutenowej mogą spożywać wyłącznie owies oznaczony jako bezglutenowy .
Dla osób z celiakią, alergią lub nadwrażliwością na gluten, spożycie nawet śladowych ilości tego białka może oznaczać poważne konsekwencje zdrowotne – od bólu brzucha, przez wysypkę, po uszkodzenie kosmków jelitowych .
Co zawiera gluten? Lista produktów zakazanych
Aby skutecznie eliminować gluten z diety, musisz wiedzieć, gdzie on występuje. Poniżej znajdziesz listę produktów, które zawierają gluten i których należy unikać, jeśli nie mają wyraźnego oznaczenia "bezglutenowe" .
Zboża i produkty zbożowe:
-
Pszenica (w tym orkisz, durum, samopsza, płaskurka)
-
Żyto, jęczmień, pszenżyto
-
Zwykły owies (niecertyfikowany)
-
Mąki: pszenna, żytnia, jęczmienna, owsiana (zwykła)
-
Kasze: manna, kuskus, bulgur, jęczmienna (pęczak, perłowa), owsiana
-
Płatki: pszenne, żytnie, jęczmienne, owsiane (zwykłe)
-
Otręby pszenne, żytnie, jęczmienne
Pieczywo i produkty mączne:
-
Chleb, bułki, bagietki, maca, precle
-
Makarony pszenne, żytnie, zwykłe gryczane (często zanieczyszczone)
-
Pierogi, pyzy, kopytka, naleśniki, pizza
-
Bułka tarta (zwykła), panierki
Przetwory i dodatki:
-
Wędliny podrobowe (kaszanka, pasztetowa, salceson)
-
Kotlety mielone, pulpety (często z dodatkiem bułki)
-
Sosy zagęszczane mąką, zasmażki
-
Zwykły sos sojowy (zawiera pszenicę!)
-
Kawa zbożowa, piwo
-
Słód jęczmienny i produkty go zawierające
-
Zwykły proszek do pieczenia (może zawierać skrobię pszenną)
Co nie zawiera glutenu? Produkty bezpieczne
Na szczęście natura i technologia dostarczają mnóstwa produktów, które są naturalnie bezglutenowe. Oto lista produktów, po które możesz sięgać bez obaw .
Zboża i produkty zbożowe naturalnie bezglutenowe:
-
Ryż (wszystkie rodzaje: biały, brązowy, basmati, jaśminowy) – czy ryż ma gluten? Nie, ryż jest naturalnie bezglutenowy .
-
Kukurydza (ziarna, mąka, płatki, popcorn, chrupki kukurydziane – uwaga na słód jęczmienny w płatkach śniadaniowych!)
-
Gryka (kasza gryczana, mąka gryczana)
-
Proso (kasza jaglana, płatki jaglane, mąka jaglana)
-
Amarantus, komosa ryżowa (quinoa), teff, sorgo, tapioka
-
Owies certyfikowany jako bezglutenowy (z oznaczeniem)
Pozostałe grupy produktów (świeże i nieprzetworzone są bezpieczne):
-
Świeże mięso, ryby, owoce morza, jaja
-
Wędliny z oznaczeniem "bezglutenowe"
-
Mleko świeże, jogurt naturalny, kefir, maślanka, sery (naturalne, nieprzetworzone)
-
Masło, oleje roślinne, oliwa z oliwek, smalec
-
Wszystkie świeże warzywa i owoce
-
Nasiona roślin strączkowych (soczewica, ciecierzyca, fasola, groch, soja)
-
Orzechy, pestki, nasiona (sezam, siemię lniane, słonecznik, dynia, chia)
-
Cukier, miód, dżemy, syrop klonowy
-
Herbata, kawa naturalna, soki, woda, wino, czysta wódka
Jak oznaczony jest gluten na produktach? Przewodnik po etykietach
Umiejętność czytania etykiet to klucz do bezpiecznej diety. Od 2014 roku przepisy Unii Europejskiej nakładają na producentów obowiązek wyraźnego oznaczania alergenów, w tym glutenu .
Oto najważniejsze zasady:
-
Obowiązkowe wyróżnianie alergenów: Na etykiecie składniki alergenne (w tym zboża zawierające gluten) muszą być podkreślone, pogrubione lub wyróżnione kapitalikami . Szukaj słów: pszenica, jęczmień, żyto, owies, orkisz.
-
Certyfikat Przekreślonego Kłosa: To najwyższa gwarancja bezpieczeństwa. Produkt z tym symbolem został przebadany w akredytowanym laboratorium, a zakład produkcyjny przeszedł niezależny audyt. Zawartość glutenu w takim produkcie nie przekracza 20 mg/kg .
-
Oznaczenie "bez glutenu": Zgodnie z prawem, produkt oznaczony jako "bezglutenowy" musi mieć zawartość glutenu poniżej 20 mg/kg .
-
Uwaga na "może zawierać": Informacje typu "może zawierać śladowe ilości glutenu", "może zawierać pszenicę", "pakowane w zakładzie stosującym gluten" są dobrowolne, ale dla osoby z celiakią stanowią ostrzeżenie. Produkt może być zanieczyszczony krzyżowo i lepiej go unikać .
Czym zastąpić gluten w kuchni?
Eliminacja glutenu nie oznacza rezygnacji z ulubionych potraw. Wystarczy wiedzieć, czym zastąpić gluten, by cieszyć się smakiem bez obaw .
| Zamiast... | Użyj... |
|---|---|
| Mąki pszennej | Mąki ryżowej, kukurydzianej, gryczanej, jaglanej, ziemniaczanej, z ciecierzycy, kokosowej |
| Bułki tartej | Zmielonych bezglutenowych chrupek kukurydzianych, zmielonych płatków jaglanych, mąki kukurydzianej |
| Makaronu pszennego | Makaronu ryżowego, kukurydzianego, gryczanego (certyfikowanego!), z soczewicy, z ciecierzycy |
| Kaszy manny, kuskusu | Kaszy jaglanej, gryczanej, komosy ryżowej, drobnej kaszy kukurydzianej (polenty) |
| Sosu sojowego | Tamari – to sos sojowy bez pszenicy, naturalnie bezglutenowy! |
| Zagęstników (mąka do sosów) | Skrobi ziemniaczanej, mąki ryżowej, mąki kukurydzianej, siemienia lnianego |
Pułapki, na które trzeba uważać
Nawet produkt, który wydaje się bezpieczny, może zawierać gluten. Oto najczęstsze "ukryte" źródła:
-
Wędliny i pasztety – często zawierają dodatki zbożowe. Zawsze sprawdzaj skład lub kupuj z oznaczeniem "bezglutenowe" .
-
Przyprawy i mieszanki przypraw – mogą mieć dodatek mąki jako nośnika lub substancji przeciwzbrylającej .
-
Napoje mleczne smakowe, jogurty z dodatkami – mogą zawierać słód jęczmienny .
-
Lody, czekolady, batony – gluten może kryć się w dodatkach (wafelki, kawałki ciasta, polewy) .
-
Produkty ryżowe – choć ryż jest naturalnie bezglutenowy, zdarza się, że bywa zanieczyszczony (np. w wyniku transportu). Warto wybierać sprawdzone marki, a najlepiej produkty z certyfikatem .
Podsumowanie i Twoja lista produktów bezglutenowych
Mamy nadzieję, że ten poradnik rozjaśnił Ci temat sprawdzania produktów. Pamiętaj o złotych zasadach:
-
Zawsze czytaj etykiety i szukaj wyróżnionych alergenów.
-
Ufaj certyfikatowi Przekreślonego Kłosa.
-
Korzystaj z naturalnie bezglutenowych zamienników.
-
Gdy masz wątpliwości – lepiej zrezygnuj z produktu.
Wszystkie produkty w sekcji BEZ GLUTENU w sklepie Selekto są starannie wyselekcjonowane i bezpieczne dla osób na diecie bezglutenowej. Zapraszamy do zakupu.